Ryzyko ukąszenia przez kleszcza dotyczy nie tylko osób spacerujących po lesie. Kleszcze można spotkać również w parkach, ogrodach, na działkach czy terenach rekreacyjnych. Ich ukąszenie może prowadzić do chorób odkleszczowych, przede wszystkim boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu.
Kleszcze najczęściej wybierają miejsca, w których skóra jest cienka i dobrze ukrwiona, m.in. okolice głowy i szyi, pachy oraz pachwiny. Ich aktywność jest największa od wiosny do jesieni, jednak przy sprzyjających warunkach mogą być aktywne również poza tym okresem.
Jak wygląda pierwszy objaw boreliozy?
Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów wczesnej boreliozy jest rumień wędrujący. Pojawia się zazwyczaj od kilku dni do kilku tygodni po ukąszeniu przez zakażonego kleszcza.
Rumień stopniowo się powiększa i może osiągać znaczne rozmiary. Często ma postać okrągłej lub owalnej zmiany z jaśniejszym środkiem i zaczerwienioną obwódką. Zwykle nie powoduje bólu ani świądu.
Ważne: nie każde zaczerwienienie po ukąszeniu oznacza boreliozę. Niewielki, swędzący guzek w miejscu wkłucia jest częstą miejscową reakcją skóry i zazwyczaj ustępuje samoistnie.
Jeżeli pojawi się rumień, który powiększa się z czasem, należy skonsultować się z lekarzem.
Jakie są objawy boreliozy?
Poza rumieniem wędrującym we wczesnej fazie zakażenia mogą pojawić się:
- gorączka,
- zmęczenie i osłabienie,
- bóle mięśni i stawów,
- ból głowy,
- powiększenie węzłów chłonnych.
Borelioza może również prowadzić do późniejszych objawów dotyczących m.in. układu nerwowego, serca czy stawów. Dlatego pojawienie się niepokojących objawów po ukąszeniu kleszcza warto omówić z lekarzem.
Co zrobić po ukąszeniu przez kleszcza?
Najważniejsze jest jak najszybsze usunięcie kleszcza. Można zrobić to za pomocą odpowiedniej pęsety lub specjalnego przyrządu do usuwania kleszczy.
Po jego usunięciu:
- dokładnie umyj i zdezynfekuj miejsce ukłucia,
- obserwuj skórę przez kolejne tygodnie,
- zwróć uwagę na pojawienie się powiększającego się rumienia lub innych objawów,
- w razie niepokojących zmian skontaktuj się z lekarzem.
Czego nie robić?
Nie smaruj kleszcza tłuszczem, alkoholem, benzyną ani innymi substancjami. Nie przypalaj go i nie wyciskaj. Takie metody mogą zwiększać ryzyko powikłań i utrudnić jego prawidłowe usunięcie.
Jak zapobiegać ukąszeniom kleszczy?
Ryzyko ukąszenia można ograniczyć poprzez:
- noszenie długich spodni i zakrytej odzieży,
- stosowanie repelentów,
- unikanie wysokiej trawy i gęstych zarośli,
- dokładne oglądanie skóry po powrocie z terenów zielonych,
- sprawdzanie dzieci i zwierząt po spacerze,
- szybkie usuwanie znalezionych kleszczy.
Warto sprawdzić przede wszystkim pachy, pachwiny, okolice szyi, głowy i za uszami.
Jakie badania wykonać w kierunku boreliozy?
Diagnostyka boreliozy opiera się przede wszystkim na badaniach serologicznych wykrywających przeciwciała przeciwko Borrelia oraz ocenie objawów przez lekarza.
Badanie wykonane zbyt wcześnie po ukąszeniu może nie wykazać zakażenia, ponieważ organizm potrzebuje czasu na wytworzenie przeciwciał. Dlatego nie zaleca się wykonywania badań serologicznych bezpośrednio po ukąszeniu wyłącznie w celu sprawdzenia, czy doszło do zakażenia.
W przypadku podejrzenia boreliozy lekarz może zlecić badanie przeciwciał IgM i IgG. Przy wyniku dodatnim lub wątpliwym stosuje się test potwierdzający, np. immunoblot (Western blot).
Samo wykrycie przeciwciał nie zawsze oznacza aktywną infekcję – wynik powinien być interpretowany razem z objawami i historią pacjenta.
Najważniejsze informacje
Ukąszenie przez kleszcza nie oznacza automatycznie boreliozy. Najważniejsze jest szybkie usunięcie pajęczaka i obserwowanie miejsca ukłucia. Powiększający się rumień wędrujący lub objawy przypominające infekcję po ukąszeniu wymagają konsultacji lekarskiej.
Pamiętaj: nie wykonuj badań ani nie rozpoczynaj leczenia boreliozy na własną rękę. O potrzebie diagnostyki i leczenia powinien zdecydować lekarz.
